Bắt lươn đồng quê tôi

Nghề bắt lươn đồng là một nghề phổ biến ở hầu hết các miền quê Nghệ An. Không ai biết rõ nghề này có từ bao giờ, chỉ biết rằng nghề này vẫn tồn tại cho tới ngày hôm nay và thu hút nhiều người tham gia sau mỗi vụ thu hoạch lúa cho đến khi chuyển bị bước vào vụ mùa mới.

Người dân quê tôi có nhiều cách để bắt được lươn, từ cách đặt chúm, dùng lưỡi câu để câu lươn nhưng có một cách bắt lươn khá hiệu quả đó là bắt lươn trên những thửa ruộng mới cày bừa xong vào buổi ban ngày. Khi những thửa ruộng nước mới cày xong, bừa nhuyễn là lúc người dân quê tôi đổ xô đi bắt lươn, bởi lúc này lươn có ở hầu khắp các ruộng đồng, hơn nữa việc bắt lươn cũng dễ dàng, dễ tìm ra chỗ trú ẩn của chúng. Trên những thửa ruộng mới cày, bừa xong chỉ qua một đêm là vô số lỗ lươn xuất hiện, chúng thường để lại một lớp bùn non mới trơn mượt ở miệng lỗ. Lươn thường đào lỗ rất đa dạng, ở hầu hết mọi nơi trên thửa ruộng, tùy thuộc vào đất nơi chúng trú ẩn mà có nơi chúng đào nhiều lỗ nhưng thường thì lươn đào hai lỗ rất dễ phát hiện. Lỗ to là hướng của đầu lươn, lỗ nhỏ là hướng đuôi lươn trú ẩn, muốn biết lươn to hay nhỏ chỉ cần nhìn vào miệng lỗ là biết. Nghề bắt lươn đồng quê tôi thu hút rất nhiều người tham gia, từ những đứa trẻ nhỏ cho tới bậc trung niên, phụ nữ. Trên những đám ruộng mới cày ải ngập nước, hay bừa thục vào mỗi buổi sáng mai đều tấp nập người tham gia.

Đi đặt ống bắt lươn. Ảnh minh họa/internet.

Bắt lươn là công viêc không nặng nhọc nhưng không phải ai cũng dễ dàng làm được, chỉ có người giàu kinh nghiệm thì bắt lươn mới hiệu quả. Người dân quê tôi thường mang theo xô, chậu, hay giỏ, đi lúc trời còn mờ sáng, bởi các loài chim, cò cũng là những tay săn bắt lươn điêu luyện, nếu đi muộn sẽ bị chim, cò xuống kiếm ăn, lúc đó chúng sẽ làm đục nước, rất khó để phát hiện chỗ lươn trú ẩn. Việc bắt lươn rất khó khăn trên những ruộng ngập nước quá sâu, bắt lươn chỉ dễ dàng trên những thửa ruộng ngập nước khoảng 5cm đến 10cm. Tùy thuộc vào trình độ và kinh nghiệm, người bắt lươn có thể dùng tay để bắt sống hoặc dùng dao nhưng người dân quê tôi thường dùng tay bắt sống lươn. Khi thấy lỗ lươn phải bước đi rất nhẹ nhàng, không được tác động mạnh bởi lươn rất nhạy cảm với tiếng động, chúng sẽ trườn ra khỏi chỗ trú ẩn, hoặc làm đục nước rất khó phát hiện ra miệng lỗ. Sau đó dùng dao hoặc tay động nhẹ xung quanh lỗ lươn, nếu động tới chỗ nào mà thấy miệng lỗ nước trào ra mạnh thì đó là hướng đuôi lươn, lúc đó chỉ cần dùng chân dẫm tới liên tục là lươn sẽ trườn ra khỏi lỗ, lúc đó có thể dùng tay bắt hoặc dùng dao chặt mạnh để bắt lươn.

Bắt lươn không phải là một nghề chính ở quê tôi, nó chỉ diễn ra một khoảng thời gian ngắn trong năm, trước mỗi vụ gieo cấy, nhưng nó đã thu hút rất nhiều người dân quê tôi từ bao đời nay tham gia. Trước đây lươn ở quê tôi rất nhiều, sau mỗi buổi đi bắt lươn ai nấy cũng đầy giỏ lươn, nhiều người bắt được năm đến bảy cân là chuyện bình thường. Đây cũng là khoảng thời gian mà người dân quê tôi có điều kiện để cải thiện chất lượng bữa ăn, tăng thêm thu nhập, người có kinh nghiệm, chăm chỉ có thể thu nhập cả tiền triệu.

Ngày nay lươn đã trở thành một món ăn đặc sản, giàu chất dinh dưỡng, món lươn rất bổ, mát... có mặt trong thực đơn của hầu hết các nhà hàng, khách sạn. Lươn được chế biến thành nhiều món: lươn om nấm, lươn xào sả ớt, lươn cuộn dưa leo, lươn cuộn lá lốt... đặc biệt là món cháo lươn luôn được mọi người ưa thích.

Tuy nhiên, ngày nay do việc dùng quá nhiều chất hoá học, thuốc trừ sâu, trừ cỏ, dùng kích điện để bắt lươn... chính vì vậy mà lươn không còn dồi dào như trước đây nữa, việc bắt lươn cũng khó khăn hơn trước rất nhiều.